Krew w telefonie?
W dobie globalizacji powinniśmy być świadomymi konsumentami, bo nasze działania zataczają dużo szersze kręgi niż sobie wyobrażamy - uświadamiali uczestnicy debaty zorganizowanej przez Pallotyńską Fundację Misyjną Salvatti.pl 15 listopada 2011 r. w Warszawie. Debata wpisała się w coroczną międzynarodową akcję - Tydzień Edukacji Globalnej.
W gronie prelegentów znaleźli się Marcin Mamoń, autor reportażu o ludobójstwie związanym z wydobywaniem koltanu w Kongo, opublikowanego w ramach telewizyjnego cyklu „Korespondent” oraz Tomasz Kwarciński, etyk z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Kwarciński podkreślał, że jeśli nasze działania wpływają na pogorszenie losu innych, to nie powinno to być dla nas obojętne. – Obecnie dociera do nas coraz więcej informacji na temat tego, co się dzieje w Kongo. A jeśli o tym wiemy, powinniśmy poczuwać się do odpowiedzialności moralnej, by nie popełniać grzechu zaniedbania – mówił etyk. Obecnie nietrudno znaleźć informacje o tym, że tantal, otrzymywany z rud koltanu w ponad 75 proc. pochodzi z regionu Jeziora Kiwu w Demokratycznej Republice Konga. Koltan jest tam wydobywany pod kontrolą miejscowych watażków. Ludzie są zmuszani do pracy w kopalniach bez żadnych zabezpieczeń. Co najmniej 30 procent z nich to dzieci między 5. a 14. rokiem życia, bo niektóre wyrobiska są tak małe, że dorosła osoba się tam nie zmieści. Kopalnie znajdują się w samym środku olbrzymich połaci lasów, gdzie nie można dotrzeć samochodem. Dlatego kongijscy robotnicy muszą wydobyty minerał taszczyć przez wiele kilometrów, do samolotu, który transportuje cenny minerał. W ten sposób trafia on do międzynarodowych koncernów produkujących telefony komórkowe. Przedstawiciele tych firm przyznają, że chcą ten problem rozwiązać. W rzeczywistości jednak nie zaprzestają skupowania koltanu, bo nie chcą zrezygnować z wysokich zysków i zaprzestać kupowania wydobywanego nielegalnie minerału. Podczas debaty problem ten został zilustrowany wstrząsającymi fragmentami filmu dokumentalnego Franka Piaseckiego Paulsena „Krew w twoim telefonie”, który nagrodzono na tegorocznym festiwalu Planete Film Doc Festiwal.
Obaj prelegenci przyznali, że rozwiązaniem byłoby stworzenie systemu legalnego obrotu koltanem. To jednak prawie niemożliwe. - Władza legalna właściwie w Kongo nie istnieje. Na tantal ze wschodniego Kongo jest nałożone co prawda międzynarodowe embargo, w dużej mierze pod naciskiem USA, ale łatwo udaje się je omijać. Koltan jest przemycany z Kongo do sąsiednich krajów, Rwandy, Ugandy czy Burundi. Tam są zarejestrowane firmy, które oficjalnie sprzedają ten surowiec. Prezydent Kongo nawet zaleca, by służby pograniczne przymykały na to oko – mówił Marcin Mamoń. W tej sytuacji my, jako konsumenci jesteśmy odpowiedzialni nie tylko za to, co sami robimy, ale także za działania innych członków naszej wspólnoty i za dominujące w niej przekonania. - Nie chodzi tylko o indywidualne pragnienia, ale o problem z tworzeniem klimatu, który je utrwala. Chcemy nowy telefon, bo to dobrze widziane w naszym otoczeniu. Taka postawa jest zakorzeniona w mentalności tzw. euroatlantyckiej części świata - konkluduje Kwarciński. Jego zdaniem, świadomym konsumentom nie powinien być obojętny los górników z Kongo. Dlatego powinniśmy formułować swoje racje tak, by przekonywać do nich innych, odwoływać się do koncepcji zrównoważonego rozwoju, która opiera się na umiarkowanym wykorzystaniu zasobów naturalnych, do idei odpowiedzialności za przyszłe pokolenia, do koncepcji korporacyjnego obywatelstwa, zgodnie z którym jesteśmy odpowiedzialni za otoczenie w którym żyjemy. Marcin Mamoń zwrócił uwagę na rolę Kościoła w kształtowaniu etycznych zachowań konsumenckich. - Warto także zakładać ruchy konsumenckie, które mogą wpływać na decydentów i korporacje, by postawić granice mechanizmowi rynkowemu, który szuka zysku za wszelką cenę – mówił Kwarciński. Jego zdaniem dużą rolę odgrywają media, filmy, czasopisma, a także debaty uświadamiające problemy moralne związane z rozwojem gospodarki. Pallotyńska Fundacja Misyjna Salvatti, która zorganizowała debatę, prowadzi także zbiórkę używanych telefonów komórkowych, które są poddawane recyklingowi.
